Пишува: Александар Наумоски, член на Извршниот одбор на СДСМ

Политичката историја на Македонија често се движи во затворен круг, каде она што за една гарнитура е „тешка државничка одлука“, за опозицијата е „национално предавство“ – сè до моментот кога улогите ќе се заменат, следствено предавството преку ноќ станува „нова реалност која морало да се почитува“.

Ако се направи хронолошка дисекција на клучните одлуки донесени за време на владеењето на СДСМ, јасно се гледа матрицата: одлуки носи на сопствена политичка штета, ВМРО-ДПМНЕ гради агресивна наратива за национална продажба за да дојде до власт, а откако ќе седне во фотелјите – ги презема сите тие одлуки како завршена работа, користејќи ги истите замајувања само додека да ги освои гласовите.

ХРОНОЛОГИЈА НА ,,ПРЕДАВСТВАТА” ШТО ОСТАНАА НА СИЛА

1. Привремената спогодба и промената на првичното државно знаме (1995)

• Одлуката на СДСМ: Под силно грчко ембарго и меѓународен притисок, владата на СДСМ ја потпиша Привремената спогодба со Грција. Со ова се прифати промена на првичното државно знаме со Сонцето од Вергина и употреба на привремената референца Поранешна Југословенска Република Македонија (ФИРОМ) во ОН, со цел да се отвори патот за економски развој и меѓународно признавање.

• Наративот за доаѓање на власт: Тогашната опозиција предводена од ВМРО-ДПМНЕ ги прогласи овие потези за „прво големо национално предавство“, „чинот на обезличување“ и „продажба на државните симболи“. Се ветуваше враќање на старото знаме со Сонцето од Вергина веднаш штом ќе се преземе власта.

• Реалноста по доаѓањето на власт (1998): По победата на изборите во 1998 година и формирањето влада, ВМРО-ДПМНЕ ниту го врати старото знаме, ниту ја отфрли референцата ФИРОМ. Новото знаме остана официјален државен симбол, референцата продолжи да се користи во сите меѓународни односи за време на целиот нивен мандат.

2. Територијалната организација и рамковниот процес (2004)

• Одлуката на СДСМ: Носењето на Законот за територијална организација во 2004 година, како дел од спроведувањето на Охридскиот рамковен договор, нанесе огромна штета врз рејтингот на тогашната власт (од Кичево до Струга).

• Наративот за доаѓање на власт: Опозицијата организираше протести, референдуми и тврдеше дека се врши федерализација и распарчување на државата.

• Реалноста по доаѓањето на власт (2006): По преземањето на власта во 2006 година, ДПМНЕ владееше цели 11 години без ниту во еден момент да побара промена или ревизија на територијалната поделба. Границите останаа исти, а Рамковниот договор стана нивен главен коалициски инструмент.

3. Преспанскиот договор и промената на името (2018)

• Одлуката на СДСМ: Потишувањето на Договорот од Преспа за решавање на деценискиот спор со Грција и деблокирање на НАТО интеграциите. Ова беше одлуката што ја платија со губење на целата политичка поддршка кај македонскиот гласачки корпус.

• Наративот за доаѓање на власт: Години наредно, ДПМНЕ ја градеше целата своја платформа врз „гордоста“ и „свиткатаната кичма“, тврдејќи дека Преспанскиот договор е капитулација, противодставен и предавнички чин, ветувајќи враќање на старото име или барем поништување/подобрување на договорот.

• Реалноста по доаѓањето на власт: Со преземањето на функцијата, функционерите веднаш ја прифатија реалноста на „Северна“. Уставното име се користи во сите официјални институции, меѓународни средби и државни документи. Ведената гласачка маса остана со паролата „никогаш северна“, додека нивните избраници потпишуваат документи со истото тоа име. Тендерите и платните листи се со „Северна“.

4. Договорот за добрососедство со Бугарија (2017)

• Одлуката на СДСМ: Потпишување на Договорот со Софија со намера за затворање на отворените прашања на патот кон ЕУ.

• Наративот за доаѓање на власт: Опозицијата овој договор го прогласи за распродажба на историјата, јазикот и идентитетот. Се зборуваше за асимилација и бугаризација, а секој чекор во мешовитата историска комисија се третира како национален срам.

• Реалноста по доаѓањето на власт: Договорот не само што не е раскинат ниту ревидиран, туку преземените обврски од него продолжуваат да се спроведуваат во дипломатските рамки, додека реториката за „подобри услови“ и „диктати“ служи исклучиво за внатрешна употреба.

5. Францускиот предлог и Преговарачката рамка (2022)

• Одлуката на СДСМ: Прифаќање на т.н Француски предлог за почеток на преговорите со ЕУ, кој вклучува обврска за уставни измени (вметнување на Бугарите во Уставот).

• Наративот за доаѓање на власт: Масовни протести, тврдења дека „под бугарски диктат Устав нема да се менува“ и дека се прифатени барања што го уништуваат македонскиот идентитет. Тоа беше главниот адут за убедливата победа на изборите.

• Реалноста по доаѓањето на власт: Наместо поништување на Преговарачката рамка или издејствување нов договор со ЕУ, фокусот се префрли врз оддолжување и барање одложено дејство на уставните измени — концепт кој ја признава самата рамка како единствена опција. Најново, протоколите не биле дел од преговарачката рамка.

ЗАКЛУЧОК: ЗАМАЈУВАЊЕ КАКО ПОЛИТИЧКА СТРАТЕГИЈА

Овој историски циклус покажа јасна шема во македонскиот политички простор:

1. СДСМ ги презема сите непријатни и популистички непопуларни компромиси на свој грб, плаќајќи ја цената со пораз на избори.

2. ВМРО-ДПМНЕ ги користи тие компромиси како емоционално гориво за мобилизација на народот, ветувајќи исправка на „неправдите“.

3. По доаѓањето на власт, сите тие „предавнички“ договори стануваат меѓународна обврска која „мора да се почитува за доброто на државата“.

На крајот, сметката за политичкиот кукавичлак секогаш ја плаќаат граѓаните кои поверуваа во лажниот патриотизам. Три децении иста матрица докажуваат дека националната фрустрација кај нас е само најпрофитабилниот изборен производ. „Предавствата“ ДПМНЕ се уште ги користи исклучиво како погонско гориво за да дојде до фотелјите.

Вистинското предавство не е во потпишаните компромиси, туку во децениското свесно замајување на сопствениот народ.